ชื่ออาหารไทยในความตะลึง…ตึง…ตึง…ของฝรั่ง

ใต้เงาเทียนอันสลัวของร้านเล็ก ๆ ริมถนนย่านบางลำพู สี่สาวไทยกับ
หนึ่งหนุ่มฝรั่งนั่งรออาหารที่สั่งพรางวิพากษ์วิจารณ์ถึงชื่อของอาหารกันอย่าง
ออกรส โดยเฉพาะหนุ่มฝรั่งที่ต้องมานั่งฟังการแปลชื่อของอาหารนั้นทั้งขำทั้งทึ่ง
เพราะแถวบ้านเขานั้นไม่มีการตั้งชื่ออะไรให้มีนัยยะของที่มาที่ไปอะไรขนาดนี้
แม่อบเชยรู้สึกปลื้มในความคิดอันแยบยลของบรรพบุรุษเสียจริงที่ท่านมีเวลามานั่ง
ประดิษฐ์คิดชื่อของอาหารให้ลูกหลานได้มานั่งถกกันเล่นเป็นที่เพลิดเพลินเรียก
น้ำย่อยก่อนจะถึงเวลาลงมือจริง
เราเริ่มกันที่ “ข้าวผัดสิบสามห้าง” ซึ่งพอดีมาก่อนจานอื่นค่ะ ทันทีที่ได้ยินชื่อ
ว่า “Fried Rice of 13 Department Stores” เพื่อนแม่อบเชยก็เขี่ยข้าว
เสียจนทั่วจานเลยค่ะ เพื่อดูว่ามีห้างอะไรบ้างอยู่ในข้าวผัดของเขา แต่ก็ไม่เจอสักห้าง
ไม่ว่าจะเป็น ดิ เอ็มโพเรียม เซ็นทรัลพลาซ่า หรือว่า เวิร์ลดเทรด เซ็นเตอร์ กระทั่ง
เดอะมอลล์สาขาใด ๆ ก็ตาม เลยสงสัยกันว่าแล้วมันมีห้างอะไรล่ะอยู่ในข้าวผัด?
ความจริงนั้น สมัยก่อนนี้เราจะมีการเรียกชื่ออาหารจานเด็ดของแต่ละย่านโดยเรียก
ชื่อสถานที่พ่วงเข้าไปกับชื่อของอาหาร เช่น เดี๋ยวนี้เราก็มี ข้าวขาหมูตรอกซุง
มีข้าวมันไก่ประตูน้ำ หมูย่างเมืองตรังนะคะ แต่ว่าจะไม่มีใครสงสัยเพราะสถานที่
ที่พูดถึงนั้นยังร่วมสมัยกับเราอยู่ แต่ถนนสิบสามห้างนั้น เป็นย่านทันสมัยของคน
สมัยก่อนซึ่งคนรุ่นนี้มีไม่กี่คนที่รู้ว่าเคยเป็นแหล่ง ช้อปปิ้งของคนทันสมัยและมีร้าน
ขายข้าวผัดเลื่องชื่อจนเรียกกันว่าข้าวผัดสิบสามห้าง จนตอนหลังก็กลายพันธุ์มาเป็น ข้าวผัดสูตรสิบสามห้างที่ไปขายที่ไหนก็ใช้สูตรเดียวกันจนได้ชื่อว่า ข้าวผัด
สิบสามห้างเรื่อยมานั่นเองค่ะ
จากนั้นก็มาว่ากันที่ “ก๋วยเตี๋ยวเรือโกฮับ” ค่ะ ไม่รู้เจ้าไหนเป็นเจ้าแรก
เพราะเห็นโกฮับเจ้าเก่าเต็มไปหมด แถมยังมีลูกโกฮับ หลานโกฮับ เหลนโกฮับ
เพื่อนโกฮับ ญาติโกฮับกันไปทั้งเมืองเลยค่ะ และเดี๋ยวนี้ก้าวหน้า ไปอยู่ในซอง”มาม่า”
บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปเรียบร้อยแล้ว แม่อบเชยก็ไม่แน่ใจนะคะว่าเป็นสูตรของญาติ
ฝ่ายไหนของโกฮับ ยังไม่ได้ตามไปจับประเด็นข่าวกันเลยค่ะ รู้แต่ว่าต่อให้ ”ก๋วยเตี๋ยว
เรือไตตานิค” มาขายแข่งก็ยากที่จะเอาชนะใจคนไทยที่รักรสชาติอันเข้มข้นของ
ก๋วยเตี๋ยวเรือโกฮับได้
ไม่นาน ”ข้าวผัดน้ำพริกลงเรือ” ก็เดินทางมาถึง ชื่อน้ำพริกชนิดนี้เล่นเอาอึ้ง
ไปหลายนาทีกว่าจะคลี่คลายสถานการณ์ได้ค่ะ เพราะเมื่อแปลไปแล้วได้ความว่า
Namprink of Embarkation อันตัวน้ำพริกนั้นไม่ต้องสาธยายกันแล้วเพราะ
รู้จักพอสมควรแต่ทำไมมันจะต้องลงเรือนี่สิ กลายเป็นประเด็นกันขึ้นมา
ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช ท่านอธิบายเอาไว้ว่า เพราะในสมัยก่อนเวลานั้น เวลาจะ
เดินทางไปไหนมาไหนก็ต้องไปด้วยเรือ แถมเรือที่ว่าก็ใช่จะเร็วปรู๊ดปร๊าดเป็นเรือ
ยอร์ชเสียที่ไหน เร็วไปตามกำลังฝีพายเท่านั้น ผู้เดินทางก็จึงต้องเตรียมข้าวปลา
อาหารไปรับประทานระหว่างการเดินทางด้วย น้ำพริกสะดวกในการจัดลงเรือนั้น
ก็คือน้ำพริกชนิดนี้ เพราะข้นมาก ไม่หกเลอะเทอะ ตอนแรกๆ ก็ยังไม่มีชื่อหรอกค่ะ
แต่ไปๆ มาๆ ก็ได้ชื่อว่า ”น้ำพริกลงเรือ” เพราะนิยมนำไปเป็นเสบียงสำหรับการ
เดินทางด้วยเรือนั่นเองค่ะ
อีกจานค่ะ เป็น ”น้ำพริกหนุ่ม” ที่คู่กันมากับแคบหมู เมื่อต้องแปลว่า
Namprik of a Young Man ก็ยิ่งงงกันเข้าไปใหญ่ ทำไมต้อง “Young
Man” ชายแก่ห้ามกินหรืออย่างไร แล้วสาว ๆ จะกินได้ไหม หรือได้เฉพาะหนุ่ม ๆ ?
ความจริงนั้น “น้ำพริกหนุ่ม” เป็นคำเรียกชื่อตามส่วนประกอบที่เป็น ”พริกหนุ่ม”
หรือ พริกที่ยังอ่อน ๆ อยู่ของคนเมืองเหนือซึ่งจะเรียกอะไรก็ตามที่ยังอ่อนอยู่ว่า
”หนุ่ม” ทั้งนั้นค่ะ
ที่นี้มาถึง “ผัดเป็ดกระแดะ” ค่ะ อุแม่เจ้า! แม่อบเชยก็งงเหมือนกัน เพราะดู
หน้าตาของเป็ดที่ผัดมานั้นก็เห็นเรียบร้อยดี ไม่มีจริตจะก้านอะไรมากจนเกินงามไป
พอที่จะให้นิยามว่า “กระแดะ” เสียหน่อย เลยถามพนักงานเสิร์ฟก็ยังไม่ได้ควา
มเพราะเขาเองก็บอกได้แค่ว่ามันประกอบไปด้วยเป็ดกับซ้อสและผักสองสามอย่าง
เท่านั้นเองค่ะ แต่หลังจากตักเข้าปากไปสองสามคำ ก็พอจะนึกออกค่ะ ว่าทำไม
ได้ชื่อนี้ ซึ่งก็เพราะว่าเพื่อนที่แสนจะเรียบร้อยของแม่อบเชยนางหนึ่งอุทานว่า
“อ๊าาา… อร่อยจัง…ตัวเอ๊ง” นะสิคะ
ไปลงเอยที่ “ผัดผัวเบื่อ” ซึ่งหมายถึงผัดหอยลายใบกะเพรา และเมื่อมาถึงชื่อนี้
แม่อบเชยผู้เป็นกุลสตรีทุกกระเบียดนิ้ว เลยจำต้องบอกศาลาการอรรถาธิบายถึงที่มา
ที่ไปของอาหารจานนี้ค่ะ เพราะจนด้วยเกล้าที่จะแปลให้ไม่ขายหน้าห้าบาทหกสลึง
จริงๆ และจนเดี๋ยวนี้ เพื่อนฝรั่งของแม่อบเชยก็ยังไม่รู้ว่าทำไม Fried shell with sweet basil จึงได้ชื่อว่า Fired of husband ‘s boresome เฮ่อ…
บรรพบุรุษน่ะบรรพบุรุษ แม่อบเชยจะสรรเสริญท่านในเรื่องการตั้งชื่ออาหารต่อไป
อีกดีไหมคะนี่….